Chyba nie muszę mówić, że design jest świetny. Nawet kod kreskowy został stopniowo zminimalizowany, tak że właściwie wtopił się w okładkę.
Na początek dostajemy dwa paski autorstwa Karola Kalinowskiego sponsorowane przez towarzystwo „Na trzeźwo jest strasznie, ale jest na trzeźwo”, którego sama nazwa nieodłącznie powoduje uśmiech. Nie są może powalająco śmieszne, ale za to nieźle narysowane i z całkiem trafną, życiową pointą.
Zaraz po KRL’u dostajemy historie stworzone przez kolejnego członka Produkt Crew – Marka Lachowicza. Po trzykroć zabawne. Do tej pory mieliśmy już Grand Bandę, Gang Wąsaczy i samego Człowieka Paroovkę. Kto wystąpi w czwartej odsłonie? Tego na razie nie wiadomo.
Trzecią pozycją w komiksowej rozkładówce są Ćmy Tomasza Pastuszki. Komiks, który zaskoczył mnie chyba najbardziej. Bo o ile bohaterowie – Polski Superhydraulik i jego sąsiad Damian zdają się być dość zabawni, to przedstawione sytuacje są raczej z życia wzięte. Nieudane imprezy, ciężka praca i nieszczęśliwe dzieciństwo to coś, co się zdarza każdemu.
Kolejnym obyczajowym kawałkiem są Flatties tworzone przez Tomasza Pastuszkę i Ewę Juszczuk. Styl rysowania nieodłącznie kojarzy mi się z Atomówkami i jest naprawdę świetny. Historia raczej do mnie nie przemawia, o ile bohaterki są ciekawe i mają potencjał, o tyle ich nastoletnie zakochanie jest strasznie naiwne. A szkoda, bo na początku zapowiadało się ciekawie.
Byle do piątku trzynastego (Bartosz Sztybor, Piotr Nowacki) od początku nie przypadło mi do gustu. Bluzgi w zestawieniu ze słodkim stylem pamiętniczka rażą zamiast śmieszyć, bohaterowie są nudni, a historie dość średnie.
Co do Cosmocosmosis, (Maciej Łazowski, Bartosz Szymkiewicz) to drugie „Bug City” to nie jest, ale z odcinka na odcinek jest coraz lepiej. Mam nadzieję się, że w przyszłości akcja się rozwinie, tak, jak miało to miejsce w „Hell Hotel”.
168 Marcina Surmy to mój ulubiony komiks. Dość zakręcona akcja, wątki s-f i romans wiszący w powietrzu w połączeniu z przyjemnymi dla oka rysunkami stanowią całkiem niezłą mieszankę. Nie mogę się doczekać numeru, po którym powiem w końcu „to o to tutaj chodzi!”

Całkiem fajną sprawą jest wyszukiwanie przekazów podprogowych. A to klocki w rączkach małego superbohatera układają się w bardzo znaczący napis o politycznym wydźwięku (numer 2, strona 9), a to jeden z kadrów reklamuje ostatnio wydany komiks polskiego autora (numer 3, strona 14). Nie wspominam już o ostatniej stronie, tam nawet nie trzeba szukać. Szkoda, że po pierwszym numerze zarzucono pomysł z kartami na rzecz błyszczących okładek. Miałam nadzieję, że kiedyś zbiorę je wszystkie.

Głównym problemem „Kartonu” jest jego forma. O ile zamknięte historie, takie jak Ćmy, czy przygody z paroovkowego uniwersum bronią się same, o tyle ciężko cokolwiek powiedzieć o Diogenesie, nawet po trzech odsłonach. Kupowanie „Kartonu” jest ryzykowne. Nigdy nie wiadomo, czy nagle, w trakcie produkcji 10, czy 11 części ktoś nie powie „chromolę to wszystko” i z dalszymi częściami będzie można się pożegnać, a wierni czytelnicy zostaną zawieszeni w niepewności pomiędzy okresem dojrzewania Polskiego Superhydraulika, a zrozumieniem o co, do diabła, chodzi w 168. Jednakże, jak mówią nasi towarzysze zza wielkiego morza „no risk, no fun”. Dlatego zamierzam odpuścić sobie 1 i 2/3 Big Maca i kupić raz na jakiś czas „Karton”. Póki będzie wychodził.

Tematem przewodnim obecnego numeru jest potwór. Selekcja komiksów poprzez konkurs zdecydowanie dobrze wpłynęła na jakość materiału. Trafiły tu najróżniejsze, często zaskakujące podejścia do tematu. Po przeczytaniu magazynu sam nie mogłem w to uwierzyć, ale nie znalazłem tu żadnego komiksu, który mógłbym nazwać słabym. Poziom jest naprawdę wysoki.

Podobnie jak ostatni numer ten również dzieli się na serie komiksowe oraz shorty. Tych, którzy nie posiadają poprzedniego numeru pewnie ucieszy fakt, że aktualne odcinki serii można bez problemu zrozumieć, bez czytania wcześniejszych. Wśród shortów pojawiła się zupełna nowość — Sarkis Karchazjan. Opowiada o mistyku, jasnowidzu i prywatnym detektywie w sprawach niesamowitych w jednym. Pierwszy odcinek obiecuje wiele, ciekawe postaci i relacje między głównymi bohaterami, nowe podejście do znanego pomysłu. W komiksie denerwuje jedynie nadużywanie słowa „niby” przez jednego z bohaterów. Całość jednak jest świetnie zrealizowana.

Niestety, zapoczątkowana w piątym numerze „Miska Owoców” nie znalazła swojej kontynuacji w szóstce, gdyż Igorowi Wolskiemu nie udało się skończyć komiksu. Zaprezentował jednak wraz z Robertem Sienickim i Janem Mazurem „Drużynę A.K.”, znaną z shorta prezentowanego we wcześniejszym Kolektywie. W przeciwieństwie do wcześniejszego komiksu ten bezsprzecznie można uznać za udany, nie był przeładowany żartem, choć zabawny, był wciągający i ładny — po prostu dobrze zrobiony. Zarówno od strony graficznej jak i scenariuszowej. Kreska Igora Wolskiego ewoluowała, zaczął używać szarości co tylko posłużyło komiksowi. Wielki plus.

Jednak to nie jest największe zaskoczenie numeru. Dla mnie zdecydowanie był to niemy komiks Tomasz Grządzieli o potworze jakiego znamy z kina, a może raczej o jego życiu poza planem filmowym. Tomasz znany jest w internecie jako SpellCaster, jest autorem takich komiksów internetowych jak Another Heroes, Sunless i Stripfield, tworzył też rysunki do komiksu GothAds. Czytając je można zauważyć wielki progres w rozwoju jego kreski, jednak jego Ja, potwór jest zupełnie inny, to wielki krok do przodu. Całość jest przyprawiona swoistym humorem Grządzieli, znanym już ze Stripfielda. To jeden z komiksów dla których warto mieć nowy Kolektyw.

Wśród takich należy wymienić też Wstecz autorstwa Kajetana Wykurza oraz komiks Macieja Łazowskiego Niedoczekanie, panie potworze. Pierwszy z wymienionych komiksów to jedna z możliwych odpowiedzi na pytanie jak dalej będzie przebiegał rozwój człowieka. Jest to zdecydowanie poważna historia przyprawiona rysunkami kojarzącymi mi się nową falą amerykańskich komiksów akcji, styl rzadko spotykany na polskiej scenie komiksowej. Drugi komiks to zabawna jednoplanszowa historia potwora, który niezwykle pragnie zjeść jakiegoś człowieka. Ładnie narysowany zabawny i prosty żart przypomina o nadchodzącym pełnometrażowym komiksie Łazowskiego, znanego dotychczas głównie jako jednego z twórców takich komiksów internetowych jak Bug City czy Hell Hotel.

Rozwój widać również w najnowszym odcinku Recours, kolektywowej kosmicznej opery. Tu w końcu dojdzie do spotkania wszystkich bohaterów przedstawionych niegdyś na blogu komiksu. Co z niego wyniknie? Kłopoty, tyle mogę zdradzić. Drugi odcinek Recours pokazuje postęp w twórczości zarówno Łukasza Okólskiego jak i Roberta Sienickiego. To uczta zarówno pod względem historii jak i rysunków.

Moją uwagę przyciągnął też komiks do scenariusza Bartka Biedrzyckiego, narysowany przez wcześniej nieznanego mi autora — Lucjana Pakulskiego. Ich komiks o Indianach nadchodzącym białym potworze stworzony jest z rozmachem, w stylu łączącym mangę i realizm. Czekam na więcej komiksów tego rysownika.

W magazynie znajduje się oczywiście dużo dobrych więcej komiksów niż te wymienione przeze mnie, te po prostu przypadły mi najbardziej do gustu. Zmuszanie czytelnika do zapoznania się z opisem reszty zwyczajnie zabierze mu czas, który mógłby przeznaczyć na zakupienie Kolektywu. Bo warto. Obecny numer daje nadzieję na pozytywny rozwój rynku polskiego komiksowego, pokazuje ilu mamy dobrych i pomysłowych twórców. Szkoda jedynie, że część z nich nie wychodzi poza ramy magazynów.

Widać, że „Kolektyw” stara się wejść na wyższy poziom. Umieszczenie na swoich łamach seriali obok zwykłych szortów to dobre posunięcie. Zwłaszcza, że serie zapowiadają się całkiem nieźle.

Zacznę od „Najwydestyluchniejszego” Pałki i Sztybora, bo to seria, która odwiedziła już chyba każdy zin komiksowy. Mimo, że znam tylko niektóre odcinki serii (i żadnego z nich do końca nie zrozumiałem) odsłona z kolektywu przypadła mi do gustu. Mamy tu zawiązanie nowej akcji, jakby autorzy chcieli zacząć historię od początku albo otworzyć jej nowy epizod. To dobry początek nowej serii.

Za taki uważam też pierwszy odcinek „Miski Owoców„. To komiks o grupce robaków, chcących obrabować pewnego człowieka z jego owoców. Komiks dobrze wymyślony i równie dobrze narysowany, z charakterystycznymi postaciami, wartką akcją i niesamowitymi dialogami. To coś, na co będę czekał.

Z prezentowanych w kolektywie została już tylko jedna seria o której nie wspomniałem. Seria na którą czekałem. Moją ciekawość dodatkowo podsycono szortami, które ukazywały się w sieci. To Recours. Seria opowiada o przygodach dwóch zupełnie odmiennych ludzi, którzy postanowili razem założyć… kosmiczną firmę transportową. Muszę przyznać, że jak na pierwszy odcinek, to co zaprezentował duet Sienicki&Okólski prezentuje się całkiem nieźle. Akcja pędzi szybko, ale to nie przeszkadza. Czasem męczą trochę sztywne dialogi, czasem wkurza nadmierna ilość kresek na niektórych kadrach, ale ogólnie, jako całość Recours jest dobre. Z jednej strony to sporo, z drugiej tylko tyle.

Szorty były nieodłączną częścią Kolektywów. Na szczęście nie ma tu już graficznych potworków. Pozostały tylko dziwne historie i przyznaję, części z nich nie rozumiem. Wśród takich muszę wymienić „Morowe melodie„. To jest jeden z tych komiksów o których nie wiem co myśleć. Graficznie wydaje się niezły, ale nie widzę sensu w opowiadaniu takiej historii, w taki sposób. Może jest potrzebna dodatkowa wiedza do przeczytania tego komiksu? Może jest coś, o czym autor zapomniał nam powiedzieć? Może to jakaś parodia? To co przeczytałem funkcjonowałoby jako część dłuższej historii z tymi bohaterami, może nawet jej zakończenie, ale to co widzę teraz jest dla mnie nielogiczne.

Na plus wśród multum szortów zdecydowanie wybija się „Pojedynek Spojrzeń” Tomasza Grządzieli znanego też jako SpellCaster. Niebanalna historia i dobre rysunki to wszystko, czego potrzebowałem do szczęścia. Niestety, to bardzo dużo, jeżeli chodzi o całość prezentowanych w piątym Kolektywie historii.

Zupełnym zawodem była dla mnie „Królewska Gra” Sienickiego, Mazura i Wolskiego. Pomysł na krasnoludzką wersję Drużyny A był dla mnie strzałem w dziesiątkę. Niestety, sama historia i jej prowadzenie były dla mnie nie do zniesienia. Komiks wydawał mi się robiony na szybko, trochę niedokładnie i przez to sporo stracił. Akcja pędzi, dużo się dzieje… trochę za dużo jak na taką ilość stron. Pozostawia kilka otwartych wątków i gdyby nie fakt, że komiks został umieszczony wśród szortów — czekałbym na kolejną część.

Zaskoczeniem była dla mnie Katarzyna Witerscheim i jej komiks „Papi„. Przede wszystkim zaskoczył mnie dobór czcionki, która przytłoczyła cały komiks. Jednak historia w nim opowiedziana wyzwala w czytelniku lekki uśmiech. Mamy tu do czynienia z gangsterem, który, no cóż, lubi sobie pograć. W takie życiowe gry.

Jest jeszcze jeden komiks o którym nie wiem co myśleć. To „01010011 01101101 01101001 01110100 01101000” Daniela Chmielewskiego i Bartosza Szymkiewicza. To trochę inne spojrzenie na świat o którym opowiadał Matrix, na to jak doszło do zagłady ludzkości. Jednak sam komiks, a może raczej jego wykonanie, nie przypadł mi do gustu. Jest to coś na kształt ilustrowanego dialogu. Formą przypomina to trochę historie o Koziołku Matołku. Ciekawe, choć nie dla każdego.

Reszta? Cóż, są zwyczajne. Nie wyróżniają się na plus, ani na minus. Są do bólu poprawne i nic więcej. Choć liczyłem na więcej dobrych komiksów nie jestem strasznie zawiedziony. W numerze znalazło się kilka dobrych pozycji i wiem, że z następnym numerem będzie lepiej. W końcu twórcy Kolektywu pokazali, że uczą się na błędach.